Połączenie nie mogło zostać utworzone.
Lesko, cerkiew drewn.
 
 
Karta katalogowa 1011
 
Lesko, cerkiew drewn. - nie istnieje
gmina: Lesko m., powiat: leski, województwo: podkarpackie, kraj: Polska
   wezwanie: Narodzenie Najświętszej Maryi Panny    stan: nie istnieje
 
 
Pierwotna cerkiew powstała w górnej części wsi Lesko, która po lokacji miasta stała się jego przedmieściem. Musiała ona istnieć już w końcu XV w. lub na początku XVI w., bo wówczas Stanisław Kmita nadał jakiś przywilej leskiemu popowi. W Muzeum Historycznym w Sanoku zachowała się do dzisiaj księga liturgiczna z leskiej cerkwi tzw. Apostoł, jeden z trzech egzemplarzy tej księgi na świecie. O duchownym obrządku greckiego, popie leskim Hrehorym jest wzmianka z 1560 r.

Około 1575 r. miała powstać drewniana cerkiew na cmentarzu pod wezwaniem Narodzenia Marii Panny, zapewne w miejscu wcześniej istniejącej starej cerkwi. W akcie działowym z 17 września 1580 r. są już wzmianki o popie i dwóch cerkwiach, w tym jednej miejskiej, położonej za nowym rynkiem w Lesku.

Zapewne w związku z koniecznością obsługiwania dwóch cerkwi, w XVII w. było po dwóch a nawet po trzech duchownych, w tym kaznodzieja - wikary i prezbiter cerkwi.

Przy cerkwi był także szpital, o którym pierwsza konkretna wiadomość pochodzi z 1607 r.

Tutejsza parafia greckokatolicka składała się z czterech dawnych probostw, z których dwa połączono w 1594 r. Obejmowała ona Posadę Leską, Weremień, Jankowce, Huzele, Łączki i Glinne. Greckokatolicki dekanat leski liczył 30 wsi.

Prawdopodobnie z pierwszej połowy XVIII w. pochodziła cudowna ikona Matki Bożej, która miała się ukazać na cmentarzu, na pniu ściętego dębu. Niektórzy datują powstanie tej ikony na wcześniejszy okres, związany z początkiem cerkwi zamiejskiej. W związku z cudowną ikoną, cerkiew stała się dość głośnym miejscem Maryjnym. Przed I wojną światową ściągali tutaj pielgrzymi z dalekich okolic Galicji, a nawet ze Słowacji i Węgier.

W czasie I wojny światowej cudowna ikona Matki Bożej została okradziona z pewnej ilości wotów, stanowiących znaczną wartość materialną.

W okresie międzywojennym pień dębu był zamurowany w głównym ołtarzu cerkwi, a cudowna ikona umieszczona została w bocznym ołtarzu. Najstarszą częścią obiektu było prezbiterium, natomiast nawa została potem przebudowana. Do osobjiwości cerkwi należał stary ikonostas o wielkiej wartości zabytkowej. Świątynia była zbudowana z modrzewia, bez gwoździ, zbijana kołkami, kryta gontową łuską. Za nią znajdowały się dwa dęby liczące około 400 lat. Cudowny obraz, ikonostas i obydwa dęby były pod opieką konserwatora.

W latach trzydziestych cerkiew zamiejska była bardzo zniszczona i groziła zawaleniem. W związku z tym rozprowadzano cegiełki na jej odbudowę. W ostatnich latach przed II wojną światową cerkiew została obmurowana i w ten sposób zabezpieczona. Planowano dalsze prace konserwacyjne. Po drugiej wojnie światowej, prawdopodobnie w czasie przesiedlenia, Ukraińcy zabrali cudowną ikonę do Stryja. Sama cerkiew została wysadzona w powietrze przy pomocy ładunku wybuchowego na początku lat pięćdziesiątych, tak że do dzisiaj pozostały z niej tylko szczątki.

W zabudowaniach plebanii greckokatolickiej po II wojnie umieszczono Bursę Gimnazjalną TBiS 2 , a następnie znalazła tu lokum Izba Chorych, z której potem rozwinął się szpital.

Na podstawie: www.grekokatolicy.pl
 
 

(1) Eugeniusz Grocholski, IKC, Cerkiew w Lesku