Połączenie nie mogło zostać utworzone.
Blechnarka, cerkiew murow.
 
 
Karta katalogowa 630
 
Blechnarka, cerkiew murow. - czynna cerkiew prawosławna
gmina: Uście Gorlickie, powiat: gorlicki, województwo: małopolskie, kraj: Polska
rok powstania: 1801    wezwanie: śś. Kosma i Damian    stan: istnieje
 
 
Cerkiew murowana z kamienia rzecznego, zbudowana w 1801 roku w tzw. stylu józefińskim. Powstała w pobliżu poprzedniej świątyni drewnianej. Fundatorem był najprawdopodobniej Salamon Prychodnyk z Wysowej.

Do 1947 cerkiew była filialną świątynią greckokatolicką Po wysiedleniach przez dziesięć lat wykorzystywana była przez przybyłych do wsi górali z Podhala m.in. jako owczarnia. Wewnątrz świątyni palono ogniska, budynek został zdewastowany. W 1958, kiedy już trwał powrót Łemków, obiekt przekazano Kościołowi prawosławnemu. Należy do parafii św. Michała Archanioła w Wysowej-Zdroju, w dekanacie Nowy Sącz diecezji przemysko-nowosądeckiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Od tego czasu cerkiew przeszła wiele remontów, m.in. w 1960 odnowiono ikonostas, w 1982-1986 gruntownie odrestaurowano wnętrze, w 2000 wymieniono podłogę, a w 2005 – pokrycie dachu. Szczególnie trudny był remont dachu, gdyż poddasze cerkwi jest schronieniem kolonii chronionego nietoperza - podkowca małego. Wymiana poszycia musiała być tak przeprowadzona, by nie naruszyć stanowisk zwierząt. Obecność nietoperzy jest szczególnie widoczna w przedsionku, który jest często przez nie zanieczyszczany.

Zbudowano z kamienia rzecznego. Orientowana, trójdzielna: prezbiterium, nawa, babiniec; nad babińcem wieża. Nawę i półkoliste prezbiterium pokrywa blaszany dach kalenicowy. Nad każdą z części prawie jednakowe cebulaste hełmy z pseudolatarniami, makowiczkami i żelaznymi krzyżami. Dach kalenicowy, przykryty blachą.

W sanktuarium ołtarz ozdobiony malowidłami pozorującymi trójwymiarowe detale architektoniczne. Na ścianach sanktuarium postacie czterech ewangelistów, a na suficie przedstawienie Ducha Świętego w postaci gołębicy. Na ścianach nawy ikony przedstawiające Sąd Ostateczny i Wskrzeszenie Łazarza oraz malowidła iluzjonistyczne. Sufit nawy pokryty polichromią w poprzeczne pasy o motywach geometrycznych, na środku Trójca Święta.

W przedsionku znajduje się okrągły obraz przedstawiający scenę wygnania Adama i Ewy z raju oraz (na suficie) polichromia z wizerunkami aniołów. Wejście do nawy głównej przykrywa strop chóru, na którym znajduje się malowidło wyobrażające króla Dawida grającego na harfie.

Zachowany kompletny ikonostas pochodzi z 1865 roku. Z tyłu ikonostasu na tablicy fundacyjnej są wymienieni są twórcy ikonostasu - Wasyl Pawlikowski i Atanazy Wańko. Ikonostas czterorzędowy. Klasyczny zestaw ikon namiestnych: Św. Mikołaj, Matka Boska Hodigitria, Chrystus Nauczający oraz ikona chramowa śś. Kosmy i Damiana. W środku ażurowe carskie wrota snycerskiej roboty, pozłacane, z postaciami czterech Ewangelistów w medalionach. Wrota diakońskie również rzeźbione i pozłacane. W rzędzie prazdników Ostatnia wieczerza pośrodku i po sześć ikon świątecznych po bokach, umieszczonych parami. W rzędzie Deesis, centralnie Chrystus Pantokrator a po obu stronach po sześciu Apostołów, umieszczonych parami na wspólnych podobraziach. W najwyższym, czwartym rzędzie starotestamentowi patriarchowie i prorocy a pośrodku scena Ukrzyżowania.

Przy ławkach przymocowanych jest 12 chorągwi procesyjnych.

Cerkiew otoczona jest niskim, kamiennym murem. Na bramie wejściowej znajduje się blaszany, namiotowy dach z ażurowym krzyżem. Przy cerkwi ustawiono w 1988 lastrykowy krzyż (w związku z 1000-leciem chrztu Rusi) oraz umieszczono tablicę upamiętniającą deportacje w ramach Akcji „Wisła”.

Cerkiew została wpisana do rejestru zabytków 20 marca 1990 pod nr 574.

W pobliżu cerkwi, przy drodze do Wysowej, biała, murowana kapliczka św. Mikołaja, postawiona być może w miejscu dawnej cerkwi drewnianej. Na łące, powyżej świątyni samotny krzyż, pozostałość cmentarza cholerycznego.

 
 

(1) 2015-10-28, Wojciech Pysz, Blechnarka, cerkiew

(2) 2015-10-28, Wojciech Pysz, Wnętrze cerkwi

(3) 2012-07-14, Jurek Adamski, Blechnarka, cerkiew

(4) 2015-10-28, Wojciech Pysz, Blechnarka, ikonostas

(5) 2015-10-28, Wojciech Pysz, Blechnarka, Sąd Ostateczny

(6) 2015-10-28, Wojciech Pysz, Blechnarka, Trójca Św. na suficie

(7) 2015-10-28, Wojciech Pysz, Blechnarka, anioły w babińcu

(8) 2015-10-28, Wojciech Pysz, Chrystus Nauczający i patroni

(9) 2015-10-28, Wojciech Pysz, Św. Mikołaj i M.B. Hodigitria